HELİN ALP
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi lideri Mesut Barzani’nin temsilcisi Kemal Kerküki, Irak’ta çözümün, ‘üç devletli konfederal sistem’den geçtiğini, aksi takdirde Kürtlerin bağımsızlık ilan etmekten başka yolunun bulunmadığını söyledi. Kerküki, Kerkük’ün Kürtlerin denetimine girmesine ilişkin olarak da, “Yıllardır yapılamayan referandum otomatik olarak gerçekleşti” diyerek artık geri dönüşün bulunmadığını ima etti.
Barzani adına HDP kongresine katılan, Kürdistan Demokrat Partisi Genel İşler Sorumlusu ve Kürt Ulusal Kongresi Hazırlık Komitesi Sekreteri Dr. Kemal Kerküki Irak’taki son gelişmeleri Diken’e değerlendirdi. Kerküki, yeni Irak’ı, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin politikalarını, Türkiye’yle yaptıkları 50 yıllık petrol anlaşmasını ve PKK ile ilişkilerini anlattı.
Kerküki’nin Diken’in sorularına verdiği yanıtlar şöyle:
Kürdistan, Şiistan ve Sunnistan
– Irak, üç farklı gruptan oluşuyor. Sunni Araplar, Şii Araplar ve Kürtler. Ancak, merkezi hükümet hiçbir gruba adil davranmadı. Aynı sistem devam ettikçe Irak’a demokrasi gelmeyecektir.
– Irak’ta federal sistem iflas etti. Başbakan Nuri El Maliki bir an önce istifa etmeli. Irak bütünlüğü içinde konfederal sisteme geçilmeli. Her halk kendini yönetebilmeli. Musul düştükten sonra başka bir sistemin gerekli olduğu ortaya çıkmıştır. Yeni Irak ancak böyle kurulabilir.
– Yeni Irak için en iyi çözüm şu: “Irak’ın bütünlüğü içinde konfederal bir sisteme gidilmeli. Kürdistan, Şiistan ve Sunnistan’dan oluşan üç devlet kurulmalı.” Konfederal sistem içindeki devletler hem içişlerinde hem de dışişlerinde bağımsızdır. Devletler istediği zaman bağımsızılık ilan edebilme hakkına sahiptir.
Konfederasyon yürümezse bağımsızlık
– Üç devletli konfederal sistemin Irak için en iyisi olduğunu düşünüyoruz.
– Geçici bir hükümet kurulmasıyla birlikte, hızla, Kürtler, Sunniler ve Şiilerin kendi kendini yöneteceği yeni Irak modeli ile çözüme gidilmeli. Uygulanamadığı takdirde bağımsızlık Kürdistan halklarının meşru hakkı olur ve bağımsızlık ilan etmekten çekinmeyiz.
– Kürdistan’ın bağımsızlığı Irak’ta yaşayan tüm Kürdistan halkının iradesine dayanacaktır. Bağımsızlık da Irak’ta yaşayan Sunniler ve Şiilerle birlikte tüm Irak hakları ile yapılacak diyaloglar çerçevinde olacaktır.
– Irak, sadece resmi olarak federal. Merkezi hükümet ve bu oluşturulan sistem ne Kürtlere ne Sunnilere ne de Şiilere adil davranıyor. Anayasa gerçek anlamda uygulanmıyor. Gelecekte de şimdiki anayasayı kimsenin uygulayacağını düşünmüyorum. Bu anayasa da değişmeli.
– Irak, kurulurken ‘Böylesi sizin için en iyisi’ denildi. Irak hakının buna karşı çıkacak gücü ve imkanları yoktu. Kürtler, soykırımdan geçirildi. Saddam döneminde, 182 bin Kürt, kadın, yaşlı, genç hiçbir sebep yokken diri diri toprağa gömüldü. 4 bin 500 köy yerle bir edildi. Şiiler de Kürtler gibi katliamlardan geçirildi. Sunnilerin hakları da Maliki döneminde gasp edildi.
Bağımsız Kürdistan Kerkük’ü ve kısmen Musul’u da kapsar
– Biz daha önce merkezi hükümeti IŞİD’e karşı uyardık. Ancak, hükümet bizi dinlemedi. Irak ordusu IŞİD’e karşı savunma göstermedi. Kontrollerindeki bölgeleri, subaylar ve güvenlik güçleri IŞİD’e bıraktı. Bunun üzerine peşmerge görevini yerine getirmeye çalıştı.
– Konfederal sistem uygulanmazsa bağımsız Kürdistan, Kerkük ve Musul’un bir bölümünü de kapsayacaktır. Erbil,S üleymaniye, Duhok, Sincar, Baaşika, Zummar, Tilkef, Mahmur, Dubız, Altınköprü, Çemçemal, Kelar, Kifri, Duz Hurmatu, Dakok, Mendeli, Hanekin, Bedre ve Havice gibi yerler Kürdistan’ın sınırlarıdır.
Barzani’den IŞİD yorumu: Irak çöküyor, Kürtlerin bağımsız olma vakti geldi
– Biz, sınırlarımızı ve kendimizi biliyoruz. Kimsenin yerinde de gözümüz yok. Türkmen, Süryani, Keldani, Ermeni ve Araplarla birlikte yaşıyoruz. Kerkük ya da Kürdistan’la ilgili hakikat saklanamaz. Ne kadar gecikirse geciksin gerçek ortaya çıkar.
Türkiye için tehdit değil
– Bağımsız Kürdistan fikrinin Türkiye tarafından nasıl karşılanacağı şimdiye kadar görüşmelerde konuşulmadı. Ancak Türkiye ile ilişkilerimiz oldukça iyi.
– Her milletin kendi kaderini tayin etme hakkı vardır. Her millet, hangi devletten ayrılacağına, kime bağlanacağına ya da nasıl yönetilebileceğine kendisi karar verir. 1992 yılında Kürdistan için herkes şunu düşünüyordu: ‘Kürtler başaramayacak.’ Ama Kürtler başardı.
– Eskiden Türkiye, Kerkük meselesi olduğunda ‘Kürtler, Türkmenler için tehdit’ diye düşünüyordu. Geçen yıllar ve tecrübelerimiz ve pratik şunu gösterdi ki Kürtler, Türkmenler için tehdit unsuru değil. Türkmenlerle ilişkilerimiz oldukça iyi, daha da iyi olacak.
– Türkiye, Kürdistan’ın müttefiki ve dostudur. Bugün, Kürdistan’da yatırım yapan büyük Türk şirketleri var. Siyasi ve ekonomik işbirliğimiz oldukça önemli. Çok uzun süreli anlaşmalarımız var.
– Türkiye, devlet olarak kendi insanın, milletinin mefaatini istiyor. 2023 vizyonu ortadadır.
Erdoğan, öngörülü ve çok cesur bir lider
Erdoğan, öngörülü ve çok cesur bir lider. Türkiye’deki Kürt sorununu da çözmek istediğini düşünüyoruz. Kürdistan kelimesi bu topraklarda kullanılmıyordu. İlk defa bir lider ‘Kürdistan’ diyebildi. Erdoğan’ın, barış için çabasını takdir ediyoruz.
Ateşkesin olması ve kalıca barışa evrilmesini Kürdistan Bölgesel Yönetimi olarak destekliyoruz. Türk ya da Kürt çocuğu ölünce Türkiye’nin çocuğu ölüyor. Ateşkes süreci, Türkiye için çok kıymetli. Türkiye her şeye rağmen barışa sahip çıkmalı.
Öcalan özgür olmalı
– Öcalan’a özgürlük kampanyası için daha önce imza verdim. Hapisaneler siyasetçiler için olmamalı. Barışla birlikte siyasi kanallar açılmalı. Ben de yıllarca peşmerge olarak dağlardaydım. Biz de savaşı ve barışı yaşadık.
– Öcalan, barışın yolunu açan düşüncelere sahip. Türkiye’deki Kürtler de barış ve demokrasi için çalışıyor. Türkiye Kürt meselesine adil bir şekilde yaklaşmalı. Aksi takdirde iyi sonuçlar ortaya çıkmayacaktır.
– Türkiye’nin, Öcalan’la görüşmeleri iyi değerledirmesi gerektiğini düşüyorum. Barzani de bu konuda elinden gelen desteği veriyor. Barışın, hem Türkiye hem Kürtler için vazgeçilemez bir yol olduğuna inanıyoruz.
‘PKK ile görüşüyoruz, olumlu gelişmeler var’
– Son gelişmelerden önce, PKK ile görüşmelerimiz oldu. İlişkilerimiz daha iyiye gidiyor.
– PKK , bölgede önemli bir güç. Barış ve diyalogla her şeyin çözüleceğinin düşünüyoruz.
– Son olarak PKK, IŞİD’e karşı Kürdistan peşmergelerine yardım çağrısı yaptı. Biz de peşmergelerin kontrolü sağladığını, şu aşamada gerek olmadığı için teşekkürlerimizi bildirdik.
Türkiye’ye konferans daveti
– Ulusal konferans için görüşmelerimiz sürüyor. Konfreransa, Irak, Türkiye, İran ve Suriye devletlerini davet edeceğiz. Ulusal konferans komitesinin sekreteriyim. Yakın zamanda ulusal konferansın toplanacağını söyleyebilirim.
Kerkük’te otomatik referandum!
– Irak ordusu ve hükümeti Kerkük’te başarısız oldu. IŞİD saldırısıyla birlikte kenti terk ettiler. Bağdat’tan gelen askerin Kerkük’ü yönetemediği ortaya çıktı.
– Son seçimlerde de parlamentoda Kürtler sekiz, Türkmenler iki, Araplar da iki koltuk aldı. Kerkük zaten tercihini yapmıştı. Kürtlerle birlikte Türkmenler, Ermeniler, Keldaniler ve Araplar Kürdistan silahlı kuvvetleri peşmergenin Kerkük’te kalmasını istiyor.
– Kerkük, Kürdistan’ın kalbidir. Irak Anayasası’na göre Kerkük için referandum öngeren 140’ncı madde yıllarca uygulanmadı. Bize göre son yaşananlar otomatik olarak referandumun onaylanmansıdır. Bize göre halk, referandumun kaderini önceden belirlemiştir.
Bir yıl sonra Türkiye’ye günde 1 milyon varil petrol
– Türkiye ile imzalanan ve 50 yıl boyunca sürecek petrol anlaşmasının gerekleri yerine getirildi; petrol akışı sürüyor.
– Irak merkezi hükümetinin, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin petrol satışıyla ilgili tavrı anayasaya ve kanunlara aykırı. İnsan haklarına ve uluslararası kanunlara da aykırı. Irak Anayasası açık bir şekilde bizim kendi petrolümüz hakkında karar verebileceğimizi söylüyor.
– Irak hükümetiyle petrol kanununu uygualmak için daha önce görüşmelerimiz oldu. Maliki’nin de imzasının bulunduğu anlaşmalar yerine getirilmedi. Anlaşmaya varılamayınca, Irak Anayasası çerçevesinde kendi petrol kanunumuzu çıkardık.
– Maliki hükümeti, Uluslararası Tahkim Mahkmesi’nde başvurusundan bir sonuç elde edemeyecek. Biz kanunlar çerçevesinde kendi petrolümüzü kullandık.
‘Petrolü İsrail’e değil, Avrupalı şirketlere sattık’
– Petrol, dünyada çok önemli bir madde. Irak’tan çıkıyor Ceyhan’da depolanıyor. Bu petrol çıktığı zaman da tankerlere yüklendiği zaman herkesin haberi oluyor. Türkiye üzerinden satılan petrol, devletlere değil, Avrupalı şirketlere satıldı. İsrail devletine sattıldığı yönündeki haberler doğruyu yansıtmıyor.
Kürdistan yönetimi, Türkiye üzerinden ilk petrolünü İsrail’e sevk etti
– Türkiye üzerinden gelen petrol günde 120 bin varil civarında. Önümüzedeki aylarda günde 400 bine ulaşabilecek. Bir yıl sonra petrol sevkiyatının günde 1 milyon varile yaklaşmasını planlıyoruz (Türkiye’nin günlük petrol tüketiminin yaklaşık 620 bin varil olduğunu düşünülünce bu rakam neredeyse Türkiye gibi iki ülkenin günlük petrol ihtiyacına denk düşüyor).
Sunnistan kurulunca, IŞİD çekilir
– Teröristler ile Sunnilerin ayrı tutulması gerekiyor. Irak’ta yaşayan Sunniler uzun zamandır merkezi hükümetten memnun değildi. Bugün, Sunnilerle ilgili yaşananların devrim mi yoksa terörizmi olduğunu söylemek zor. Irak’ta IŞİD’e destek veren birçok yerel güç var. Sunnistan kurulunca, IŞİD’in çekileceğini düşünüyoruz.
İran ve ABD’ye uyarı
– İran, Şiiler üzerindeki kontrolünün sürmesini istiyor. Irak’taki etkisini her zaman korumak istedi. Menfaatleri için her şeyi yapacaktır. Ancak, hiçbir ülke Kürtlere zorla bir şeyi dayatamaz.
– Bölge, yeni bir durumla karşı kaşıya. Kürdistan Yönetimi, tavrını ortaya koyacaktır. Hem İran hem de Amerika’nın bölgesel politikalarını gözden geçirmesi gerektiğine inanıyoruz. Eninde sonunda İran ve Amerika’nın Maliki’yi desteklemekten vazgeçeceklerini düşünüyoruz.
